Ale ostatnio coś znowu tam drgnęło, skostniały gigant zaczął budzić się z marazmu, przypominając o swoim potencjale. Co o tym świadczy? Mocna obecność na tegorocznych festiwalach w Berlinie i w Cannes, nieoczekiwanie wielki sukces "Kokuho" czy intrygujące fabuły pokroju "Suzuki=Bakudan".

W czerwcowym odcinku podkastu omawimy nowe filmy japońskich mistrzów, którzy licznie zameldowali się w tym roku w Cannes i przyglądamy się szerzej renesansowi tej kinematografii. Robimy to z nadzieją, że trend będzie w najbliższych miesiącach i latach przybierać na sile.

Opowieść o dziewiętnastoletniej Songlian, która decyduje się zostać czwartą konkubiną zamożnego pana Chena, jest zamknięciem tzw. "czerwonej trylogii" Zhanga i do dzisiaj pozostaje jego najbardziej rozpoznawalnym filmem. Wejście do zamkniętego domostwa będzie dla młodej dziewczyny przekroczeniem granic świata, którego reguł będzie się musiała szybko nauczyć. Tylko podążanie za nimi zagwarantuje uwagę pana domu, a co za tym idzie spokój i wygodę. Ale czy Songlian podda się tym zasadom, czy pozwolą na to trzy pozostałe konkubiny? 

Ten odcinek to nie tylko rozmowa o jednym z najpiękniej skomponowanych filmów w historii kina - o jego estetyce, kontekstach i ukrytych znaczeniach. To także opowieść o artyście, którego ambicją było uchwycenie za pomocą kina ducha narodu chińskiego w rzeczywistości narastającego politycznego i społecznego terroru.

W 82 odcinku Podkastu, przyglądamy się "Bez wyjścia", najnowszemu filmowi Park Chan-wooka, w którym komedia przeplata się z makabrą. Dlaczego pomysł na adaptację powieści Donalda E. Westlake'a koreański mistrz nosił w sobie przez ponad 20 lat? Dlaczego scenariusz ten był aktualny na początku XX wieku i nadal jest na czasie?

W rozmowie wychodzimy poza film Parka i kreślimy szersze konteksty. Z  czego wynika to, że Koreańczycy pracują tak dużo? Jaki do problemów lokalnego rynku pracy podchodzą inni filmowcy?

Zapraszamy do słuchania.

W najnowszym odcinku Podkastu Pięciu Smaków rozmawiamy o jednym z najgłośniejszych azjatyckich filmów ostatnich lat – nagrodzonym w Cannes i ubiegłorocznym przeboju festiwalu Pięć Smaków, czyli „Zmartwychwstaniu” Bi Gana. To niemal trzygodzinna filmowa odyseja: zmysłowa, szkatułkowa, balansująca gdzieś między medytacją a hołdem dla ponadstuletniej tradycji kina.

Bi Gan pozostaje jednym z najodważniejszych współczesnych twórców – reżyserem, który potrafi połączyć epickość z melancholią, nie tracąc przy tym własnego, wyrazistego języka. Jego kino wyrasta z czystej potrzeby tworzenia: z miłości do samego medium i do widzów.

W odcinku zastanawiamy się, jak odbierać kino Bi Gana, gdy nie wszystko układa się w logiczną całość. Jak poddać się filmowi, który mniej apeluje do intelektu, a bardziej do czucia, nastroju i subiektywnego przepływu obrazów. Mówimy też o tym, dlaczego na końcu każdego z jego filmów musi być kilkudziesięciominutowy mastershot.

Gościem odcinka jest Jakub Popielecki – krytyk filmowy i redaktor Filmwebu.

O ile zabrakło wielkich arcydzieł, nie ma wątpliwości, że azjatycka rozrywka skutecznie przeniknęła do globalnego systemu i stała się jego ważną częścią.

Przykłady? Oszałamiająca popularność "Ne Zhy 2" czy "Demon Slayera" w kinach, "K-popowych łowczyń demonów" oraz drugiego i trzeciego sezonu "Squid Game" w streamingu to jaskrawy dowód na to, że hegemonia Hollywoodu została skutecznie podważona. Czy więc rynki w Korei Południowej, Chinach i Japonii są w dobrej kondycji? W którą stronę zmierza kino w Azji?

Zachęcamy do posłuchania rozmowy i do dzielenia się swoimi przemyśleniami na temat ulubionych filmów/seriali mijającego roku.

To rozmowa o migracji przez język, sztukę i osobiste doświadczenie. O tym, jak słowa tworzą stereotypy, jak filmy opowiadają o byciu „obcym” i dlaczego migracja nie jest tylko problemem, lecz relacją, procesem i wspólną historią. W rozmowie pojawiają się wątki wokół mikroagresji, fluktuacji języków, odpowiedzialności kulturowej i znaczeń słów, które mogą mieć wpływ na zmianę sposobu myślenia. Czego możemy nauczyć się z procesów migracji? Jak to, jak postrzegamy migrację, wpływa na nas samych?

Głosu lektorskiego użyczył Jacek Harasim.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

W kolejnym festiwalowym odcinku podkastu przyglądamy się temu, jak różnią się chińskie i japońskie tradycje science fiction – zarówno w literaturze, jak i w kinie. Zastanawiamy się, w jaki sposób gatunek ten staje się narzędziem budowania wizerunku i narodowej dumy, a także jak wpisuje się w strategie soft power obu krajów. Rozmawiamy o tym, jak Chiny i Japonia wyobrażają sobie przyszłość – pomiędzy technokratyczną satyrą i wizją potęgi cywilizacji, a melancholijnym, cyberpunkowym światem przeszłości, w którym ludzkie ciało sprzężone jest z maszyną.

Gośćmi odcinka są Andrzej Świrkowski, japonista i wykładowca w Zakładzie Japonistyki, W Instytucie Orientalistyki UAM w Poznaniu, tłumacz literatury japońskiej oraz Urszula Żurawska, japonistka i ekonomistka, fanka chińskiego i japońskiego sci-fi, wieloletnia współpracowniczka festiwalu Pięć Smaków.

Punktem wyjścia do rozmowy jest festiwalowa sekcja Japan 80s – przegląd filmów, które ukazują różnorodny, pulsujący krajobraz kultury Japonii tamtych lat. Od obrazów o młodości i alienacji, przez popowe fantazje, po melancholijne sny o przemijaniu – próbujemy uchwycić ejtisową energię, w której sztuka, konsumpcja i kryzys spotykały się w jednym miejscu.

Gościnią odcinka jest dr Iga Rutkowska – japonistka i wykładowczyni w Katedrze Japonistyki Wydziału Kultur Azji i Afryki Uniwersytetu Warszawskiego.

Na szczęście koreańscy filmowcy są wyczuleni na tematy społeczne i z wrażliwością przekładają je na znakomite fabuły. Ale czy kino może pomóc zbudować lepszy świat dla młodych ludzi? Czy jest w ogóle jakaś iskierka nadziei?

Gościnią rozmowy jest Daria Oksytiuk, organizatorka polsko-koreańskich wydarzeń kulturalnych i znawczyni tego kraju.

Czemu właściwie tak jest? Skąd w Indiach tradycja tak monumentalnych filmów i bohaterów, którzy mają w organizmie więcej testosteronu niż krwi? Jak dyskurs polityczny wpływa na treść tych dzieł? Wreszcie - po które blockbustery warto sięgnąć, kiedy zaczyna się przygodę z tym kinem? Które z tych dzieł lubimy najbardziej? 

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Moniką Nowakowską, sanskrytolożką z Katedry Azji Południowej Uniwersytetu Warszawskiego, miłośniczką i znawczynią kina indyjskiego.

Lee zadebiutował jako reżyser mając 43 lata, będąc już uznanym pisarzem. Po dramacie gangsterskim "Zielona ryba" z 1997 r. zrealizował jeszcze pięć filmów, które zebrały worek nagród na największych światowych festiwalach. Każde dzieło Lee jest autorskim tryumfem, dowodem na jego głęboki humanizm, oferując pełne empatii wejrzenie w psychikę bohaterów, znajdujących się zazwyczaj na życiowym zakręcie.

Posłuchajcie podkastu, oglądajcie filmy Lee Chang-donga!

Jest to opowieść o Pemie, mieszkającej w wiosce położonej wysoko w Himalajach. Kiedy znika Tashi, jeden z jej trzech mężów, a mieszkańcy zaczynają plotkować o jej ciąży, dziewczyna postanawia go odnaleźć. Rusza w długą drogę, aby stanąć w obronie swojego dobrego imienia i dowiedzieć się więcej o samej sobie.

Premiera filmu to okazja, aby przyjrzeć się nie tylko temu pięknemu filmowi, ale także jego ojczyźnie, rzadko obecnej w naszej przestrzeni medialnej.

Do rozmowy zaprosiliśmy Iwonę Szelezińską, autorkę książki "Kopnij piłkę ponad chmury. Reportaże z Nepalu" oraz właścicielkę biura podróży Miejsca.

Opowiada ona o Nepalu, jego historii, geografii, a także o filozofii, w myśl której żyją buddyjskie społeczności, zamieszkujące wyższe partie Himalajów. Poruszamy także kwestię sytuacji żyjących tam kobiet.

Zapraszamy do słuchania. 

Dzięki swojemu wyjątkowemu kunsztowi i zrozumieniu tego, jak działa kino, Kurosawa stał się jednym z najbardziej wpływowych i inspirujących twórców w historii. Bez jego filmów światowa popkultura wyglądałaby dzisiaj znacznie ubożej. Np. "Gwiezdne wojny" Lucasa, "Za garść dolarów" Leone czy "Rzut na matę" Johnniego To - każde z tych dzieł swój początek znalazło w fascynacji filmami twórcy zwanego Beethovenem wśród reżyserów.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka, w którym opowiadamy jak mocny wpływ na innych twórców, zarówno zachodnich jak i azjatyckich, miał Akira Kurosawa.

Bong zadebiutował w roku 2000 wprawiającą w dyskomfort komedią "Szczekające psy nigdy nie gryzą", która kompletnie się nie sprzedała w kinach, ale udowodniła, że ten socjolog z wykształcenia ma świetne oko do absurdów codzienności współczesnej Korei.

Kolejna próba, "Zagadka zbrodni" z 2003 roku, to już kompletne arcydzieło, najwybitniejszy filmowy kryminał XXI wieku. Od tego czasu Bong konsekwentnie podnosi poprzeczkę dla kina koreańskiego, z powodzeniem mierząc się z różnymi gatunkami i konwencjami. To, co łączy jego filmy, to zainteresowanie społeczeństwem, jego strukturą, mechanizmami poddawania się autorytarnym władzom, głęboko wdrukowaną w nas potrzebą wolności.

Czy warto było czekać na "Mickey 17" prawie sześć lat? Który film Bonga jest naszym ulubionym? 

Posłuchajcie.

Tokio można poznać poprzez filmy, ale nic nie równa się doświadczeniu bezpośredniemu. Oddajemy zatem głos tym, którzy to Tokio znają, a nawet czują się w jakby sami byli w połowie tokijczykami. O swoich doświadczeniach mieszkania przez kilka lat w Tokio w podkaście Pięciu Smaków opowiada Piotr Milewski – pisarz, autor książek o Japonii, w tym opublikowanej niedawno “Tokio. Opowieści z Dolnego Miasta”. W rozmowie z Łukaszem Mańkowskim, kuratorem tokijskiej sekcji, opowiedzą o swoich zetknięciach z licznymi obliczami japońskiej stolicy.

Jesteśmy pewni, że magiczne historie Kwana złamią wam serce, ale też otulą tym wyjątkowym poczuciem filmowej melancholii, która jesienią smakuje najlepiej. W najnowszym odcinku podkastu staramy się rozszyfrować autorskie inspiracje Kwana i jego artystyczne dążenia – do Marcina Krasnowolskiego i Łukasza Mańkowskiego dołączył Maciej Satora, krytyk filmowy związany z Filmwebem i prawdopodobnie jeden z większych fanów twórczości Kwana w Polsce.

Na powyższe pytania odpowiedzą kurator sekcji Łukasz Mańkowski oraz Asia Najbor – krytyczka filmowa, laureatka konkursu dla krytyków filmowych im. Krzysztofa Mętraka, dla której kwestie środowiskowe są ważnym aspektem poetyki filmów.

Pokazy tych filmów na Festiwalu to często pierwsza okazja, żeby zobaczyć je po Polsce na dużym ekranie. Tak jest np. z niezwykłą komedią "Shanghai Blues" w reż. Tsui Harka - jednego z najważniejszych twórców kina popularnego na świecie.

Klasyka na 18. Pięciu Smakach kryje się także w sekcjach "Tokijskie Opowieści" i "Focus: Środowisko", w rozmowie zwracamy uwagę na nasze ulubione tytuły.

Zapraszamy do słuchania!

Odpowiadamy także na Wasze pytania, dotyczące festiwalowej kuchni. Jak wygląda selekcja na Pięciu Smakach, ile osób bierze w niej udział? Czy widzowie mogą mieć wpływ na to, jakie filmy są wyświetlane na festiwalu?

Rozmowę prowadzi Marta Dymek, producentka festiwalu.

Odcinek powstał we współpracy z Velvet Spoon, dystrybutorem odrestaurowanej wersji filmu.

Kinematografie te od dekad zachwycają bogactwem i oryginalnością, będąc jednocześnie ważną częścią składową światowej tradycji filmowej. W mainstreamowym dyskursie są one jednak czymś osobnym, trudnym, odłączonym od naszej kultury. Celem rozmowy jest odczarowanie tego myślenia i pokazanie, że bez znajomości tej części kina nie da się zrozumieć X muzy.

Proponujemy kilka strategii, które pomogą wejść w ten świat. Opowiadamy także o swoich początkach - o tym, co sprawiło, że filmy z tego kontynentu stanowią dzisiaj podstawę naszego kinofilskiego menu.

"Sympatyk" to, zrealizowana z dużym rozmachem i z wizualnym oraz narracyjnym błyskiem, opowieść o Kapitanie - Wietnamczyku, który po przegranej wojnie trafia do Kalifornii wraz z wieloma rodakami. Próbuje on znaleźć dla siebie miejsce w nowej rzeczywistości, ale skrywa też mroczną tajemnicę - jest szpiegiem i raportuje towarzyszom z Północy. Życie Kapitana naznaczone jest pęknięciem i rozdwojeniem jaźni, funkcjonuje zawsze pomiędzy, w strachu i w niepewności. 

Zastanawiamy się czemu jeden z najlepszych współczesnych reżyserów wziął się za ekranizację powieści Vieta Nguyena i czy ten amerykański serial, pełen przemocy, ale też czarnego humoru, koresponduje w jakiś sposób z jego wyrazistą koreańską twórczością. Analizujemy bogate konteksty historyczne oraz kulturowe tej opowieści. Dlaczego mocno ucharakteryzowany Robert Downey Jr. gra tu wiele postaci? Co "Sympatyk" mówi o podejściu Hollywoodu do wojny w Wietnamie? 

W 60. odcinku podkastu przyglądamy się bliskim związkom Tarantino z kinem azjatyckim. Jak "pożyczał" z ulubionych filmów sceny, motywy, piosenki, a nawet aktorów? Jak ta strategia ewoluowała wraz z rosnącą pozycją reżysera? Czy "Kill Bill" jest listem miłosnym do kina sztuk walki, czy jego czystą eksploatacją?

Zapraszamy do słuchania!

Prace nad kolejnym filmem trwały parę lat, a budżet urósł do najwyższego w historii japońskiego kina. Co znamienne, studio Ghibli zamiast rozbuchanej kampanii reklamowej zaproponowało widzom jedynie... enigmatyczny plakat. Pozostało czekać.

Kiedy film wszedł do kin, stało się jasne, że mistrz nadal jest w niezwykłej formie. Bohaterem "Chłopca i czapli" jest Mahito, który po stracie matki wyjeżdża z ojcem na wieś. Tu staje się uczestnikiem niesamowitych wydarzeń, prowadzących do równoległych światów, zaludnionych przez barwne postaci. To pełna znaczeń i symboli opowieść o dorastaniu, o radzeniu sobie ze stratą, wreszcie o roli i odpowiedzialności artysty...

W 58. odcinku podkastu rozmawiamy o "Chłopcu i czapli" i zastanawiamy się nad przesłaniem filmu. Co symbolizuje czapla? Na kim wzorowani są bohaterowie filmu? Wreszcie - czy jest to pożegnanie Miyazakiego i zamknięcie pewnego etapu działalności Studia Ghibli? Serdecznie zapraszamy do słuchania.

Odcinek powstał we współpracy ze Stowarzyszeniem Nowe Horyzonty, dystrybutorem filmu w Polsce.

Nie ma wątpliwości, że ten format rozrywki ma się obecnie świetnie także w Azji, miejscami nawet lepiej niż kino - tak jest np. w Korei Południowej. Jakie są przyczyny tego stanu rzeczy? Co wybrać z gąszczu setek dostępnych tytułów? Jak wypadł serialowy debiut Hirokazu Kore'edy, a na czym polega niezwykły fenomen dramy napisanej przez Jeong Seo-kyeong, scenarzystkę filmów Park Chan-wooka?  Serdecznie zapraszamy do słuchania.

Dlaczego było to możliwe akurat w Hongkongu? Jak potoczyły się losy najbardziej znanych aktorek i jak ich sytuacja wygląda dzisiaj - kiedy ta kinematografia jest już zupełnie inna?

Gościnią odcinka jest Karen Fang, profesor Uniwersytetu w Houston, znawczyni kina hongkońskiego. Polskiego głosu prof. Fang użyczyła Agnieszka Żulewska. 

Z okazji pierwszej w Polsce retrospektywy twórczości Kinga Hu, spotkaliśmy się z Wojtkiem Tutajem, filmoznawcą i krytykiem. Rozmawiamy o artystycznych losach mistrza, o tym, co go inspirowało do realizacji ponadczasowych filmów, i wreszcie o tym, jaki wpływ te filmy miały na światowe kino.

Wydaje się, że w ostatnich latach coś się zmieniło - np. komercyjne produkcje z Indii zaczęły się z powodzeniem pojawiać w największych serwisach streamingowych. Na drugim biegunie, coraz częściej na światowych festiwalach pokazywane jest kino niezależne z Indii. To filmy zadziwiające odwagą i pomysłowością, wprowadzające nową energię, opowiadające historie o ludziach, którzy wcześniej nie mieli swojej filmowej reprezentacji.

Sekcja Focus: Indie na 17. Pięciu Smakach jest pierwszą w historii polskich festiwali panoramą niezależnego kina indyjskiego. To sześć obrazów z odmiennych części kraju, które są zaproszeniem do dalszego poznawania tego filmowego kierunku.

Z tej okazji Marta Dymek i Łukasz Mańkowski rozmawiają z dr Weroniką Rokicką -- indolożką, wykładowczynią na Katedrze Azji Południowej na Wydziale Orientalistycznym UW, autorką książki “Indie. Kraj miliarda marzeń” i wypytują ją o współczesne Indie oraz o ich portret w filmach sekcji.

"Poprzednie życie" wprowadza na ekrany w Polsce Gutek Film, partner tego odcinka podkastu. Premiera filmu odbędzie się 13 października.

Zapraszamy do słuchania, tym bardziej, że parę filmów, które wspominamy, pojawi się na 17. Pięciu Smakach. 

W 51. odcinku zastanawiamy się czy kiniarze na największych azjatyckich rynkach mogą mieć powody do zadowolenia. Czy widzowie wrócili po pandemii przed duże ekrany, aby kolektywnie przeżywać filmowe uniesienia? A może wolą konsumować rozrywkę w domu dzięki platformom streamingowym i tak już zostanie?

Co jest masowo oglądane w Chinach, Japonii, Korei Południowej czy w Indiach? Którzy mistrzowie kina komercyjnego zaskoczyli formą, a którzy rozczarowali? Czy pojawiły się nowe, gorące nazwiska i zaskakujące przeboje?

Uwaga - w rozmowie pojawi się parę tytułów, które pokażemy w programie 17. Pięciu Smaków - tym bardziej zachęcamy do słuchania!

Od kiedy Wang Bing po raz pierwszy sięgnął po kamerę, Państwo Środka zmieniło się nie do poznania, z ubogiego kraju stając się gospodarczą potęgę. Ale artysty nie interesuje sukces i blichtr wielkich miast, tylko skupia się na koszcie jakie podczas tych przemian poniosły indywidualne jednostki.

Twórca wchodzi ze swoją kamerą tam, gdzie filmowcy zazwyczaj nie mają wstępu – do upadłych, przeżartych rdzą fabryk przemysłu ciężkiego czy do zakładów szwalniczych, wypełnionych przepracowanymi i źle opłacanymi ludźmi. Ustawia kamerę pomiędzy domami na ubogiej chińskiej prowincji, udaje mu się nawet wejść na parę tygodni do szpitala psychiatrycznego.

Wang Bing ma indywidualny, oryginalny styl, a brak ograniczenia w metrażu sprawia, że pozostaje ze swoimi bohaterami nawet przez parę lat, skupiając się na ich codziennych problemach i wzajemnych relacjach. Jego twórczość jest jednocześnie jedną z nielicznych dokumentacji modernizującej się Chińskiej Republiki Ludowej, a więc kraju, którego przemiany promieniują i wpływają na cały świat.

Retrospektywa filmów Wang Binga jest częścią programu 23. edycji festiwalu Nowe Horyzonty (20-30 lipca 2023).

Dzieje się to za sprawą specjalnych funduszy, w ramach których początkujący filmowcy mogą rozwijać swoje projekty. Pomaga to wyławiać nowe talenty (bardzo często z Azji), wspierać je finansowo, instytucjonalnie czy kreatywnie. Stawka jest duża, bo filmy kuratorowane na festiwalach często stają się wielkimi przebojami art house'u; tym sposobem nazwisko wyrobił sobie chociażby Apichatpong Weerasethakul. Także widzowie Pięciu Smaków mogli zetknąć się z tym zjawiskiem, oglądając np. znakomite “Pewnego razu w Kalkucie” Sengupty czy “Yuni“ Kamili Andini.

Problem w tym, że praca nad filmem w ramach festiwalowych funduszy jest procesem, podczas którego opiekunowie sugerują zmiany i pomagają doszlifować scenariusz tak, aby stał się on bardziej przystępny dla widza - no właśnie - światowego. W tym działaniu często gubi się oryginalność wypowiedzi, a film zostaje wtłoczony w pewne określone ramy.

W 49. odcinku podkastu Pięciu Smaków ważymy racje. Czy europejskie festiwale pomagają azjatyckim filmowcom zaistnieć, czy raczej stępiają ich oryginalny głos?

Zapraszamy do słuchania, czekamy na opinie.

Ale co "John Wick" ma wspólnego z Azją i czemu pojawia się w Podkaście Pięciu Smaków? Pomińmy pretekstową fabułę, siłą serii są rozbudowane i podbite dużym budżetem sekwencje walk, strzelanin, pościgów - ekscytujące, pomysłowe, cieszące oko. Zbudowane zostały one na bazie osiągnięć kina sztuk walki, które powstało i było rozwijane przez dekady przez filmowców kinematografii azjatyckich.

W podkaście zastanawiam się jak funkcjonuje kino hollywoodzkie w odniesieniu do lokalnych kinematografii, jak po cichu "pożycza" konkretne motywy i rozwiązania techniczne. Kim i czym inspirował się reżyser, Chad Stahelski, i ludzie odpowiedzialni w "Johnie Wicku" za choreografię sekwencji walk? Dlaczego zdjęcia odbywały się na trzech kontynentach, w najbardziej ikonicznych lokacjach jakie można sobie wyobrazić?

Zapraszam do wysłuchania 47. odcinka podkastu.

Park Chan-wook to czołowy twórca Nowego Kina Koreańskiego, który od ponad dwóch dekad zdumiewa swoimi wyrafinowanymi wizualnie i skonstruowanymi jak zagadki filmami. Od "JSA", przez słynną, brutalną trylogię zemsty, po zachwycającą "Służącą" - Park z jednej strony ciągle poszukuje, a z drugiej - nie potrafi się uwolnić od swoich obsesji. Z nagrodzoną za reżyserię w Cannes "Podejrzaną" jest podobnie. To opowieść wyjątkowo delikatna jak na tego reżysera, a jednocześnie bardzo dla niego typowa, podejmująca szereg tematów, które są u niego zawsze obecne.

W pierwszym w 2023 roku odcinku podkastu rozmawiamy o wchodzącej właśnie na nasze ekrany "Podejrzanej" i przypominamy dlaczego Park jest jednym z najważniejszych twórców światowego kina XXI wieku.

Jak zaczęła się jego oszałamiająca kariera, i dlaczego tak dobrze wpisał się w potrzeby swojej kinematografii na początku XXI wieku? Jakie wątki i motywy przewijają się w jego twórczości? Jak zmieniło się Nowe Kino Koreańskie od czasu do jego przełomowego "JSA" z 2000 roku? Wreszcie, co (poza filmami Hitchcocka) zainspirowało Parka, i jego współscenarzystkę Chung Seo-kyung, do napisania "Podejrzanej"?

Zapraszamy do słuchania.

Rozmawiam na ten temat z Karen Fang, profesor Uniwersytetu w Houston, znawczynią kina hongkońskiego. Zastanawiamy się, jak to się stało, że ta niegdyś potęga w realizacji filmów akcji obecnie produkuje głównie niskobudżetowe opowieści obyczajowe, których tematem są jednostki żyjące gdzieś na marginesie. Dlaczego nie powstają już takie arcydzieła jak "Infernal Affairs: Piekielna gra" czy "PTU"? Kim są twórcy, którzy dzisiaj tworzą filmy w języku kantońskim i gdzie się podziali mistrzowie, którzy jeszcze w latach 90. zadziwiali świat swoją maestrią? Jaka jest przyszłość kina hongkońskiego?

Polskiego głosu Karen Fang użyczyła Anna Wodzyńska.

Czy filmy te można połączyć w większy trend? Czy kino japońskie jest w ogóle Feel-Good? Jeżeli tak, którzy mistrzowie je reprezentują? I dlaczego w kraju o tak bogatej filmowej tradycji trudno jest znaleźć dobrą komedię?

W rozmowie patrzymy na Japonię znacznie szerzej. Zastanawiamy się czy Japończycy żyją blisko natury, czy mają swoje relaksacyjne rytuały, i czy faktycznie wszyscy spędzają w korporacyjnych boksach więcej czasu niż poza nimi.

Cyfrowa rekonstrukcja twórczości Yanga pozwoliła przygotować jego pierwszą retrospektywę w Polsce. Na 16. Pięciu Smakach widzowie obejrzą z odnowionych kopii sześć arcydzieł mistrza - od debiutanckiego “Tego dnia na plaży” z 1983 roku do “I raz, i dwa”, które przedwcześnie zamknęło jego filmografię w roku 2000.

Rozmowa z Mają Korbecką i Łukaszem Mańkowskim jest wprowadzeniem do uniwersum Yanga. Rozmawiamy o jego nietypowej biografii i o filmach, które kręcił  - o powracających w nich motywach, o tematach, które były dla niego ważne. Kim są bohaterowie Yanga, czemu nadawał swoim filmom po dwa tytuły, jaki miał stosunek do kina gatunkowego i jakich projektów nie zdążył już zrealizować?

Przy zadziwiająco małej ilości literatury poświęconej temu twórcy, niech ten podkast będzie kontekstem dla jego niezwykłych filmów - przed lub po seansach.

Po dłuższej przerwie wracam do podkastu z odcinkiem o Jagodzie. Jego realizacja była emocjonalnie trudna, ale nie miałem wątpliwości, że musi powstać. Do nagrania zaprosiłem wspaniałych rozmówców - Dechen Roder, Jagodę Szelc, Mouly Suryę, Kubę Królikowskiego i Nawapola Thamrongrattanarita - aby zapytać o ich wspomnienia o Jagodzie. Jak trafiła na festiwal i jakie wartości wniosła do zespołu? Jak została zapamiętana przez artystów, których filmy ściągała do Warszawy z drugiego końca świata? Kim właściwie są selekcjonerzy dla twórców i jakie znaczenie ma dla nich to, że ich filmy pokazywane są na festiwalach? Czy reżyserki mogą liczyć na wsparcie selekcjonerek? To nie tylko opowieść o niezwykłej osobie, którą straciliśmy o wiele za wcześnie, ale także o jej życiowej i zawodowej misji, której poświęcała się z wielkim zaangażowaniem. Posłuchajcie.

Można więc uznać, że rok 2021 był dla filmowej Azji więcej niż dobry.

Z drugie strony mogliśmy jednak zaobserwować dalsze problemy związane z pandemią, zapaść komercyjnego kina koreańskiego i coraz trudniejszą sytuację autorów w Państwie Środka i w Hongkongu, na których szyjach konsekwentnie zaciska swoją pętlę cenzura polityczna.

W 41. odcinku Azja Kręci ważymy plusy i minusy, zastanawiając się jaki był miniony sezon dla najważniejszych azjatyckich rynków filmowych. Rozmawiamy o wielkich przebojach mistrzów o ugruntowanej pozycji, ale także o skromnym kinie autorskim, którego twórcy, mamy nadzieję, jeszcze nie raz nas w przyszłości zaskoczą.

W 40. odcinku podkastu przyglądamy się dwóm serialom wyprodukowanym przez duże sieci streamingowe, które zatrudniły pierwszoligowych koreańskich reżyserów do stworzenia kosztownych, efektownych i zapadających w pamięć fabuł.

To "Hellbound" w reżyserii Yeon Sang-ho ("Zombie express", "Stacja Seul", "Król świń"), apokaliptyczna fabuła o pojawiających się na Ziemi piekielnych istotach - a może bardziej o reakcjach społecznych na ich działania, odebrał "Squid Game" palmę pierwszeństwa, jeśli chodzi o światową oglądalność. 

Wyprodukowany przez platformę o znacznie mniejszym zasięgu, Apple TV, thriller "Dr Mózg: W otchłani świadomości", nie może się poszczycić takimi wynikami, jednak uwagę widzów przykuło nazwisko twórcy: Kim Jee-woon, w którego dorobku znajdują się takie klasyki jak "Słodko-gorzkie życie", "Opowieść o dwóch siostrach" czy "Dobry zły i zakręcony" to gwarancja solidnej, przewrotnej gatunkowej rozrywki. 

Jak twórcom mającym na koncie kinowe sukcesy udało się przejście na format serialowy? Czym zaskakują widzów? I co oznaczają kolejne sukcesy koreańskich seriali dla przyszłości lokalnego rynku?

II Wojna Światowa rozpoczęła się 1 września 1939 roku od ataku Niemców na Polskę. A może dwa lata wcześniej, gdy Japonia dokonała agresji na Chiny? Państwo Środka mocno stawia w tę narrację, tworząc filmy dokumentalne i fabularne, opłacając badania historyczne.

O wojnie narodowo-wyzwoleńczej opowiadają znakomici "Wędrowcy na krawędzi" Zhanga Yimou. Co ciekawe, o tym samym okresie opowiada "Żona szpiega", japońskiego mistrza Kiyoshiego Kurosawy. Czym różnią się perspektywy chińska i japońska? Po co dzisiaj tworzyć takie kino i jaką ma ono funkcję? Rozmawiamy o tym w 39. odcinku Azja Kręci, a naszą gościnią jest dr Katarzyna Starecka z Katedry Japonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

"Żona szpiega" i "Wędrowcy na krawędzi" prezentowani są w ramach 15. Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięć Smaków.  

W 38. odcinku podkastu przyglądamy się twórczości hongkońskiego mistrza przekrojowo: śledzimy jego fascynacje i szczególne techniki pracy z obrazem, opowiadamy o stałych współpracownikach i aktorach, współodpowiedzialnych za kreację wongowskiego uniwersum. Przyglądamy się relacjom artysty z miastem, które unieśmiertelnił na filmowej taśmie - pokazujemy, jak historia Hongkongu przewija się między kadrami "Chunking Express" czy "2046".

Odcinek powstał z okazji retrospektywy twórczości Wong Kar Waia, która będzie miała miejsce na 15. Azjatyckim Festiwalu Filmowym Pięć Smaków, gdzie pokazanych zostanie siedem odrestaurowanych filmów mistrza. 

Retrospektywa Wong Kar Waia na 15. Azjatyckim Festiwalu Filmowym Pięć Smaków

456 graczy, ludzi z potężnymi problemami życiowymi, trafia do dziwnego świata, w którym wezmą udział w grze, opartej na dziecięcych zabawach. Ten, kto wygra, zgarnie masę pieniędzy. Reszta - nie przeżyje.

Jak powstał "Squid Game" i dlaczego stał się niespodziewanie amabasadorem koreańskiej rozrywki? Co przygotowało grunt pod jego popularność? Czym inspirował się jego twórca? Czego możemy dowiedzieć się z niego o świecie - i o Korei?

W nowym odcinku podkastu szukamy przyczyn niezwykłej popularności serialu i przyglądamy się różnym jego formalnym i kulturowym aspektom. 

• Alice in Borderland / Imawa no Kuni no Arisu, reż. Shinsuke Sato, Japonia 2020 (serial)
• As the Gods Will / Kamisama no iu tôri, reż. Takashi Miike, Japonia 2014
• Battle Royale / Batoru rowaiaru, reż. Kinji Fukasaku, Japonia 2000
• Forteca / The Fortress / Namhansanseong, reż. Hwang Dong-hyuk, Korea Południowa 2017
• Hunger Games, reż. Gary Ross, Stany Zjednoczone 2012
• Miss Granny / Soo-sang-han geun-yeo, reż. Hwang Dong-hyuk, Korea Południowa 2014
• Silenced / Do-ga-ni, reż. Hwang Dong-hyuk, Korea Południowa 2011
• Squid Game, reż. Hwang Dong-hyuk, Korea Południowa 2021 (serial)

Od kilku lat Pięć Smaków współpracuje z Akademią Azjatyckich Nagród Filmowych - z listy nominowanych filmów wybieramy do festiwalowego programu najciekawsze propozycje, pokazujące szeroki przegląd tego, co budzi gorące dyskusje, zachwyca widzów i odbija echem nastroje społeczne. Jakie filmy znalazły się w tym prestiżowym gronie po tym dziwnym, pandemicznym roku? Jakich autorów szczególnie ceni międzynarodowy komitet selekcjonujący kandydatów? Jak w ich wyborach odzwierciedlają się polityczne napięcia azjatyckiego kontynentu? 

Nie dziwi, że w nominacjach szczególnie silną pozycję zajmuje kino chińskojęzyczne, które w ostatnich latach wyjątkowo rośnie w siłę. Poświęcamy mu w ramach odcinka szczególną uwagę - zwłaszcza, że decyzje, podejmowane dziś odnośnie kina przez chińskie władze, będą miały szerokie i daleko idące konsekwencje nie tylko w Państwie Środka. 

Więcej informacji o sekcji Asian Cinerama na 15. Pięciu Smakach

• The Battle at Lake Changjin, reż. Chen Kaige, Tsui Hark, Dante Lam, Chiny 2021
• The Book of Fish, reż.  Lee Joon-ik, Korea Południowa 2021
• The Call, reż.  Lee Chung-hyun, Korea Południowa 2020
• Cliff Walkers, reż. Zhang Yimou, Chiny 2020
• Dear Tenant, reż. Cheng Yu-chieh, Tajwan 2020
• Deliver Us from Evil, reż. Hong Won-chan, Korea Południowa 2020
• The Eight Hundred, reż. Guan Hu, Chiny 2020
• Kamyki / Pebbles, reż. P. S. Vinothraj, Indie 2021
• Labirynth / Churuli, reż. Lijo Jose Pellissery, Indie 2020
• Limbo, reż. Cheang Pou-soi, Hongkong 2021
• Little Big Women, reż. Joseph Hsu, Tajwan 2020
• Milczący las / Silent Forest, reż. Ko Chien-nien, Tajwan 2020
• My Missing Valentine, reż. Chen Yu-hsun, Tajwan 2020
• One Second, reż. Zhang Yimou, Chiny 2020
• Pod otwartym niebem / Under the Open Sky, reż. Miwa Nishikawa, Japonia 2020
• Równowaga / A Balance, reż. Yujiro Harumoto, Japonia 2020
• Sister, reż. Yin Ruoxi, Chiny 2020
• Space Sweepers, reż. Jo Sung-hee, Korea Południowa 2021
• True Mothers, reż. Naomi Kawase, Japonia 2020
• Uczeń / The Disciple, reż. Chaitanya Tamhane, Indie 2020
• Voice of Silence, reż. Hong Eui-jeong, Korea Południowa 2020
• W pętli ryzyka i fantazji / Wheel of Fortune and Fantasy, reż. Ryûsuke Hamaguchi, Japonia 2020
• Wciąż tańczymy / The Way We Keep Dancing, reż. Adam Wong, Hongkong 2020
• A Writer's Odyssey, reż. Lu Yang, Chiny 2020
• Żona szpiega / Wife of a Spy, reż. Kyoshi Kurosawa, Japonia 2020

Z okazji kinowej premiery jego "Jinpy", który trafi do kin 24 września, na VOD Pięć Smaków w Domu można poznać również dwa inne filmy mistrza, tworzące razem swoistą tybetańską trylogię. W 35. odcinku podkastu rozmawiamy o dzisiejszej rzeczywistości Tybetu i jego miejscu w chińskiej strategii rozwoju państwa, a także o trudnej historii kina tego regionu. Przede wszystkim przyglądamy się jednak twórczości samego Tsedena i jego fascynującej drodze z tybetańskich stepów na światowe festiwale. 

Tybetańska trylogia Pemy Tsedena na VOD Pięć Smaków w Domu 

Urodzony w 1969 roku tybetański reżyser, pisarz i scenarzysta. Pierwszy Tybetańczyk, który ukończył prestiżową Akademię Filmową w Pekinie. Jego pełnometrażowy debiut, "The Silent Holy Stones" był pierwszym filmem zrealizowanym w języku tybetańskim, z ekipą filmową w całości złożoną z Tybetańczyków. Jego filmy pokazywane i nagradzane były na wielu międzynarodowych festiwalach, między innymi w Bangkoku, Tajpej, Locarno, Hongkongu, Tokio i Wenecji. Opublikował ponad 50 pisanych zarówno w języku tybetańskim jak i mandaryńskim opowiadań i powieści, które doczekały się przekładów na wiele języków.

Filmy odcinka 

• Balon / Qi qiu / Balloon, reż. Pema Tseden, Chiny 2019
• Dreaming Lhasa, reż. Tenzin Sonam, Ritu Sarin, Indie, Wielka Brytania 2005
• Jinpa / Zhuang si le yi zhi yang, reż. Pema Tseden, Chiny 2018
• Old Dog / Khyi rgan, reż. Pema Tseden, Chiny 2010
• Poszukiwana / Xunzhao zhimei gengdeng / The Search, reż. Pema Tseden, Chiny 2009
• Puchar Himalajów, reż. Khyentse Norbu, Bhutan, Australia 1999
• The Sacred Arrow / Yangdar, reż. Pema Tseden, Chiny 2014  
• The Silent Holy Stones / Lhing vjags kyi ma ni rdo vbum, reż. Pema Tseden, Chiny 2005
• Tharlo, reż. Pema Tseden, Chiny 2015
• Windhorse, reż. Paul Wagner, Thupten Tsering, Stany Zjednoczone 1998

Historie o samurajach to jeden z najważniejszych filarów japońskiej popkultury, a kino przez lata odgrywało ogromną rolę w budowaniu mitologii honorowych wojowników. Porywające historie o etosie walki, relacjach władzy, stawaniu w obliczu śmierci przez dekady ewoluowały, łącząc tradycje kina chanbara z najróżniejszymi gatunkami. Doskonałym medium dla sprawdzania pojemności gatunku stało się anime, gdzie samuraje mogli stawać się wampirami czy wędrować przez futurystyczne światy. 

Rurouni Kenshin jest dzieckiem lat 90., jednak kolejne sukcesy sagi w XXI wieku pokazują, jak żywotna jest samurajska legenda i w jak ciekawy sposób może splatać się z aktualnymi dylematami japońskiego społeczeństwa. W nowym odcinku podkastu rozmawiamy o fenomenie tego bohatera, dzielimy wrażeniami z seansów "Rurouni Kenshin: The Final" i "Rurouni Kenshin: The Beginning" i zastanawiamy, jaką rolę samuraje dziś pełnią w japońskiej kulturze. 

• Rurouni Kenshin: Origins / Rurôni Kenshin: Meiji kenkaku roman tan, reż. Keishi Otomo, Japonia 2012
• Rurouni Kenshin: Kyoto Inferno / Rurôni Kenshin: Kyôto taika-hen, reż. Keishi Otomo, Japonia 2014
• Rurouni Kenshin: The Legend Ends / Rurôni Kenshin: Densetsu no saigo-hen, reż. Keishi Otomo, Japonia 2014
• Rurouni Kenshin: The Final / Rurôni Kenshin: Sai shûshô - The Final, reż. Keishi Otomo, Japonia 2021
• Rurouni Kenshin: The Beginning / Rurôni Kenshin: Sai shûshô - The Beginning, reż. Keishi Otomo, Japonia 2021

Przegląd filmografii Apichatponga Weerasethakula zaskakująco trafnie wpisuje się w aktualną sytuację na świecie: jego oniryczne, zapętlone fabuły, w których czas ulega dziwnym przemieszczeniom i rozwarstwieniom, wchodzą w dziwny rezonans z rozedgranymi emocjami i zawieszonym czasem pandemicznej rzeczywistości. To również czas, w którym rodzimy kraj reżysera przechodzi burzliwe chwile - a polityczne napięcie i namysł nad sytuacją tajskiego społeczeństwa jest stałym i bardzo ważnym elementem jego twórczości. W naszej rozmowie przyglądamy się relacjom Weerasethakula z jego ojczyzną i regionem, w jakim się wychował, śledzimy kulturowe tropy obecne w jego filmach i przyglądamy warsztatowi pracy. 

Specjalnym gościem odcinka jest Lee Chatametikool, który współpracę z mistrzem rozpoczął na planie "Skrajnych żądz" (Blissfully Yours"), gdzie pełnił rolę dźwiękowca, a potem także montażysty. Od tego momentu stał się stałym i bliskim współpracownikiem Weerasethakula, montażystą wszystkich jego kolejnych projektów, w których razem pracują nad charakterystycznym rytmem i hipnotyczną strukturą. Chatametikool pracuje również z innymi reżyserami kina niezależnego - w Tajlandii i całej Azji Południowo-Wschodniej. Ma opinię twórcy o doskonałym wyczuciu materii filmowej i empatii, pozwalającej pracować z różnymi stylistykami i autorskimi koncepcjami. 

Obok filmów Weerasethakula, takich jak "Wujek Boonmee, który potrafi przywołać swoje poprzednie wcielenia" (2010) czy "Memoria" (2021) Chatametikool ma w swojej montażowej filmografii "Zwyczajną historię" (2009) i "Gdy zapadnie zmrok" (2016) Anochy Suwichakornpong, "Praktykanta" Boo Junfenga, "Żegnaj, mój synu" (2019) Wanga Xiaoshuaia, "Pop Aye" (2017) Kirsten Tan, "Smak" (2021) Le Bao czy "Roma" (2019) Tran Tranh Huya. Nazwę jego firmy postprodukcyjnej, White Light Post, znaleźć można w napisach końcowych dziesiątek tytułów, podbijających światowe festiwale. Jest również wykładowcą Uniwersytetu Mahidol, a w 2013 roku zadebiutował jako reżyser filmem "Concrete Clouds". 

• Choroba tropikalna / Sud pralad / Tropical Malady, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia, Francja, Niemcy, Włochy 2004
• Cmentarz wspaniałości / Rak ti Khon Kaen / Cemetery of Splendour, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia, Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Malezja, Korea Południowa, Meksyk, Stany Zjednoczone, Norwegia 2015
• Dziesięć lat: Tajlandia / Ten Years Thailand, reż. Aditya Assarat, Wisit Sasanatieng, Chulayarnnon Siriphol, Apichatpong Weerasethakul, Hongkong, Tajlandia 2018
• Hua jai tor ra nong / The Adventures of Iron Pussy, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia 2003
• Memoria, reż. Apichatpong Weerasethakul, Kolumbia, Tajlandia, Francja, Niemcy, Meksyk, Katar, Wielka Brytania, Chiny, Szwajcaria 2020
• Phantoms of Nabua, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia, Niemcy, Wielka Brytania 2009
• Skrajne żądze / Sud sanaeha / Blissfully Yours, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia, Francja 2002
• Światło stulecia / Sang sattawat / Syndromes and a Century, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia, Francja, Austria 2006
• Wujek Boonmee, który potrafi przywołać swoje poprzednie wcielenia / Loong Boonmee raleuk chat / Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives, reż. Apichatpong Weerasethakul, Tajlandia, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Hiszpania, Holandia 2010

Dostępny na platformie Pięć Smaków w Domu przegląd Azjatyckiego Kina Drogi stał się dla nas pretekstem, by przyjrzeć się wnikliwie dziełom trzech niezwykłych operatorów: Marka Lee Ping-binga, Chunga Mong-honga (znanego pod pseudonimem Nagao Nakajima) oraz Cheng Siu-keunga. Na czym polegała ich rola w tworzeniu unikatowego stylu mistrzów, z którymi współpracowali - takich jak Hou Hsiao-hsien, Johnnie To czy Wong Kar-wai? Gdzie szukać źródeł ich inspiracji - i jakie jest wśród nich miejsce klasycznej sztuki i filozoficznych koncepcji relacji człowieka z otoczeniem? Na co warto zwrócić uwagę, przyglądając się krajobrazom, przemierzanym przez bohaterów filmów?

• Dziewczyna z milionem / Hyakuman-en to nigamushi onna / One Million Yen Girl, reż. Yuki Tanada, Japonia 2008
• Forteca / Nam-han-san-seong / THe Fortress, reż. Hwang Dong-hyeok, Korea Południowa 2017
• Kwiaty Szanghaju / Hai shang hua / Flowers of Shanghai, reż. Hou Hsiao-hsien, Tajwan, Japonia 1998
• Millenium Mambo / Qianxi manbo, reż. Hou Hsiao-hsien, Tajwan, Francja 2001
• Misja / Cheung foh / The Mission, reż. Johnnie To, Hongkong 1999
• Noce Bangkoku / Bangkok Nites, reż. Katsuya Tomita, Japonia, Laos, Tajlandia, Francja 2016
• Norwegian Wood / Noruwei no mori, reż. Tran Anh Hung, Japonia 2010
• Parking / Ting che, reż. Chung Mong-hong, Tajwan 2008
• Podróżnicy i magowie / Magicians and Travellers, reż. Khyentse Norbu, Bhutan 2003
• PTU, reż. Johnnie To, Hongkong 2003
• Rashomon, reż. Akira Kurosawa, Japonia 1950
• Rzeka czasu / Chang jiang tu / Crosscurrent, reż. Yang Chao, Chiny 2016
• Rzut na matę / Yau doh lung fu bong / Throw Down, reż. Johnnie To, Hongkong, Chiny 2004
• Słońce / Yangguang puzhao / A Sun, reż. Chung Mong-hong, Tajwan 2019
• Spragnieni miłości / Fa yeung nin wah / In the Mood for Love, reż. Wong Kar-wai, Hongkong, Chiny 2000
• Szerokiej drogi / Yi lu shun feng / Godspeed, reż. Chung Mong-hong, Tajwan 2016
• Wygnani / fong juk / Exiled, reż. Johnnie To, Hongkong 2006
• Z ostatniej chwili / Dai si gin / Breaking News, reż. Johnnie To, Hongkong 2004
• Zabójczyni / Nie Yinniang / The Assassin, reż. Hou Hsiao-hsien, Tajwan, Hongkong, Chiny 2015
• Zagubiona dusza / Shi hun / Soul, reż. Chung Mong-hong, Tajwan 2013

Azja Południowo-Wschodnia to rejon, w którym przez ostatnie dwie dekady powstało wiele studiów animacji i postprodukcji, pracujących na zlecenia największych wytwórni filmowych świata - z Hollywood, Japonii czy Korei Południowej. Realizuje się tam wiele etapów prac nad światowymi blockbusterami, a najbardziej utalentowani twórcy często migrują, zajmując ważne stanowiska w tychże wytwórniach. Do tej pory bardzo rzadko mieli jednak okazję opowiadać swoje własne historie i pokazywać rzeczywistość, w której na co dzień żyją. 

Czy Raya i Trese otworzą światowe ekrany dla fabuł z Azji Południowo-Wschodniej? Czy Disney i Netflix cynicznie zawłaszczają atrakcyjne treści dla własnego zysku? Jak wygląda ich dbałość o autentyczność historii i stwarzanie miejsca dla artystów i artystek z regionu?

Na te pytania szukamy odpowiedzi w 30. odcinku podkastu - wraz z naszym gościem specjalnym, Avidem Liongorenem, założycielem niezależnego filipińskiego studia animacji Rocketsheep Studio. To miejsce stworzone z wielkiej miłości do animacji i miejskiej kultury Filipin, które od ponad dekady promuje rodzime treści i tworzy oryginalne animacje dla dorosłych.

• Raya i ostatni smok / Raya and the Last Dragon, reż. Don Hall, Carlos López Estrada, Stany Zjednoczone 2021
• Mulan, reż. Niki Caro, Stany Zjednoczone 2020
• Upin & Ipin, Malezja, seria od 2007
• BoBoiBoy, Malezja, seria 2011-2016
• BoBoiBoy: The Movie, reż. Nizam Razak, Malezja 2016
• The Legend of Muay Thai: 9 Satra, reż.  Pongsa Kornsri, Nat Yoswatananont, Gun Phansuwon, Tajlandia 2018
• Barangay 143, reż. Jyotirmoy Saha, Filipiny, seria 2018-2021
• RPG Metanoia, reż. Luis C. Suárez, Filipiny 2010
• Hayop Ka! (You animal!), reż. Avid Liongoren, Filipiny 2020
• Trese, Filipiny, Singapur, Indonezja, seria od 2021

Jak wyglądała historia różnych mniejszości azjatyckich, przybywających od XIX wieku do Stanów Zjednoczonych? W jakie stereotypy przez dekady ubierało ich kino głównego nurtu? Dlaczego aktorzy azjatyckiego pochodzenia nie mogli liczyć na pierwszoplanowe role? I w końcu - dlaczego sukces takich filmów jak "Minari" ma kolosalne znaczenie dla poszerzania świadomości masowego odbiorcy? Odpowiedzi na te pytania szukamy w 29. odcinku Azja Kręci!

• Awkwafina is Nora From Queens, Stany Zjednoczone, seria od 2020
• Bajecznie bogaci Azjaci / Crazy Rich Asians, reż. Jon M. Chu, Stany Zjednoczone 2018
• Better Luck Tomorrow, reż. Justin Lin, Stany Zjednoczone 2002
• Chan is Missing, reż. Wayne Wang, Stany Zjednoczone 1982
• Córka smoka / Daughter of the Dragon, reż. Lloyd Corrigan, Stany Zjednoczone 1931
• Do wszystkich chłopców, których kochałam / To All the Boys I've Loved Before, reż. Susan Johnson, Stany Zjednoczone 2018
• Eternals, reż. Chloé Zhao, Stany Zjednoczone (premiera planowana na 2021)
• Fresh Kill, Shu Lea Cheang, Stany Zjednoczone 1994
• Gook, reż. Justin Chon, Stany Zjednoczone 2017
• Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi / Star Wars: The Last Jedi, reż. Rian Johnson, Stan Zjednoczone 2017
• Imperium przepychu / Bling Empire, Stany Zjednoczone, seria od 2021
• Island of Secret Memories, reż. Loni Ding, Stany Zjednoczone 1988
• Issei: The First Generation, reż. Toshi Washizu, Stany Zjednoczone 1984
• Klub szczęścia / The Joy Luck Club, reż. Wayne Wang, Stany Zjednoczone 1993
• Kłamstewko / The Farewell, reż. Lulu Wang, Stany Zjednoczone 2019
• Król donutów / The Donut King, reż. Alice Gu, Stany Zjednoczone 2020
• Minari, reż. Lee Isaac Chung, Stany Zjednoczone 2020
• Mulan, reż. Niki Caro, Stany Zjednoczone 2020
• My Name Ain’t Suzie, reż. Angela Chan, Hongkong 1985
• Raya i ostatni smok / Raya and the Last Dragon, reż. Carlos López Estrada, Don Hall, Paul Briggs, Stany Zjednoczone 2021
• Rób, co należy / Do the Right Thing, reż. Spike Lee, Stany Zjednoczone 1989
• Shang-Chi i legenda dziesięciu pierścieni / Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings, reż. Destin Daniel Cretton, Stany Zjednoczone (premiera planowana na 2021)
• Strawberry Fields, reż. Rea Tajiri, Stany Zjednoczone 1997
• Śniadanie u Tiffany'ego / Breakfast at Tiffany's, reż. Blake Edwards, Stany Zjednoczone 1961
• Świat Suzie Wong / The World of Suzie Wong, reż. Richard Quine, Stany Zjednoczone 1960
• Terminal USA, reż. Jon Moritsugu, Stany Zjednoczone 1994
• Woman of Fire, reż. Kim Ki-young, Korea Południowa 1971
• Zachować twarz / Saving Face, reż. Alice Wu, Stany Zjednoczone 2004

W tej trudnej rzeczywistości, w Jangonie wciąż działa Szkoła Filmowa, która w wyjątkowy sposób uczy młodych, utalentowanych ludzi sztuki dokumentowania rzeczywistości. Dyrektorką Yangon Film School od 2016 roku jest Aleksandra Minkiewicz, którą zaprosiliśmy do rozmowy w 28 odcinku Azja Kręci. Jak funkcjonuje szkoła w tak skomplikowanym politycznie otoczeniu? Czego uczą się młodzi filmowcy i jakimi technikami rejestrują swój etnicznie złożony świat? Jakie mogą być teraz konsekwencje wyjścia z kamerą na ulicę? Wreszcie, czy filmy zrealizowane w Szkole można obejrzeć poza Birmą? 

Aleksandra Minkiewicz to dyrektorka Yangon Film School w Birmie od 2016 roku. Ekspertka z wieloletnim doświadczeniem w zarządzaniu projektami z zakresu media development, peace building, women’s empowerment i wsparcia demokracji w krajach rozwijających się (Afganistan, Sudan Południowy, Birma). Absolwentka kulturoznawstwa na Uniwersytecie Europejskim Viadrina w Niemczech i studiów podyplomowych w Studium Stosunków Międzykulturowych prowadzonym przez Instytut Orientalistyczny na Uniwersytecie Warszawskim. Z Birmą związana zawodowo od 2012 roku, gdzie przez wiele lat prowadziła projekty z zakresu wsparcia niezależnych mediów. W latach 2012-2017 współpracowała z Human Rights Human Dignity International Film Festival w Jangonie. Lubi filmy akcji z Hongkongu i azjatyckie filmy klasy B, ale nie ma na nie czasu, gdyż wciąż ogląda filmy dokumentalne z Birmy.

• Wave, anim. Sai Naw Kham, Mon Mon Thet Khin, Soe Yu Maw, Birma 2018
• Limbo, anim. Nwaye Zar Che Soe, Saw Eh Doh Poe, Nann Win May Aye, Birma 2018 
• Kayah Lilly, anim. Mi Mi Lwin, Aein Mek Cheimt Cheimt, Htwe Htwe, Birma 2018
• Home, anim. Maung Nay Oo, Aung Ngwe Phyo, Thida Swe, Birma 2018 
• Zwiastuny i filmy Jangońskiej Szkoły Filmowej na profilu Vimeo
• Powrót do Birmy / Gui lai de ren / Return to Burma, reż. Midi Z, Tajwan, Birma 2011 
• Biedni ludzie / Poor Folk, reż. Midi Z, Tajwan, Birma 2012 
• Biała śmierć / Bing du / Ice Poison, reż. Midi Z, Tajwan, Birma 2014 
• Kopalnie jadeitu / Wa yu shi de ren / Jade Miners, reż. Midi Z, Tajwan, Birma 2015 
• Droga do Mandalay / Zai jian wa cheng / The Road to Mandalay, reż. Midi Z, Tajwan, Birma, Indie 2016 
• Mekong 2030, reż. Kulikar Sotho, Anysay Keola, Sai Naw Kham, Anocha Suwichakornpong, Pham Ngoc Lan, Laos 2020

Sion Sono to twórca nieprzewidywalny, podejmujący artystyczne decyzje pod wpływem impulsów i kaprysów. Za kamerę chwycił, by filmować swoją poezję, spisywaną w miejskiej przestrzeni; przełomowy "Klub samobójców" nakręcił, gdy postanowił zaryzykować i zrobić coś dużego, mocnego; w 2015 roku wypuścił sześć filmów, przeskakując z szalonych projektów komercyjnych do bardzo osobistej, kameralnej niszy.

Sion Sono to także twórca osobny - zbyt mocno zanurzony w grotesce i kiczu, by być wychwalanym przez filmowych snobów i zbyt wyrafinowany, by schlebiać gustom ludzi szukających w kinie wyłącznie taniego dreszczyku emocji. 

Ale Sono to również artystyczny zwierz, oddychający sztuką i sztuką się karmiący. W 27. odcinku podkastu przyglądamy się uniwersum jego inspiracji, zastanawiając się, co ukształtowało jego niezwykle eklektyczny gust. Na czym właściwie polegały jego studia w Stanach Zjednoczonych? Jak łączy Fassbindera z anime dla zalewanych hormonami dorastających chłopców? Których twórców uważa za najważniejszych? Jak wpłynęła na niego japońska literatura? Czy w przypadku Siona Sono te pytania w ogóle mają sens... ?

Przegląd filmów Siona Sono na platformie Pięć Smaków w Domu

• Antyporno / Antiporno / Anchiporuno, reż. Sion Sono, Japonia 2016
• Battle Royale / Batoru rowaiaru, reż. Kinji Fukasaku, Japonia 2000
• Battles Without Honor and Humanity / Jingi naki tatakai, reż. Kinji Fukasaku, Japonia 1973
• Female Prisoner Scorpion / Joshû 701-gô: Sasori, reż. Shunya Ito, Japonia 1972
• Gwiazda szeptów / Whispering Star / Hiso hiso boshi, reż. Sion Sono, Japonia 2015
• Himizu, reż. Sion Sono, Japonia 2011
• Jestem Sion Sono! / I Am Sion Sono! / Ore wa Sono Sion da!, reż. Sion Sono, Japonia 1985
• Klub samobójców / Suicide Club / Jisatsu sakuru, reż. Sion Sono, Japonia 2001
• Land of Hope / Kibo no kuni, reż. Sion Sono, Japonia 2012
• Love & Peace / Rabu & Pisu, reż. Sion Sono, Japonia 2015
• Miłosne piekło / Guilty of Romance / Koi no tsumi, reż. Sion Sono, Japonia 2011
• Miłość obnażona / Love Exposure / Ai no mukidashi, reż. Sion Sono, Japonia 2008
• Pieski świat / A Dog's Life / Mondo cane, reż. Paolo Cavara, Gualtiero Jacopetti, Franco Prosperi, Włochy 1962
• Po wojnie tokijskiej / The Man Who Put His Will on Film / Tokyo senso sengo hiwa, reż. Nagisa Oshima, Japonia 1970
• Pokój / The Room / Heya, reż. Sion Sono 1992
• Powrót przyjaciół / Kids Return / Kizzu ritan, reż. Takeshi Kitano, Japonia 1996
• Prisoners of the Ghostland, reż. Siono Sono, Stany Zjednoczone 2021
• Shinjuku Swan / Shinjuku Suwan, reż. Sion Sono, Japonia 2015
• Showgirls, reż. Paul Verhoeven, Stany Zjednoczone, Francja 1995
• Śmiertelnie proste / Blood Simple, reż. Joel Coen, Ethan Coen, Stany Zjednoczone 1984
• Tag / Riaru Onigokko, reż. Sion Sono, Japonia 2015
• Teachers of Sexual Play: Modelling Vessels with the Female Body / Seigi no tatsujin: Nyotai tsubo saguri, reż. Sion Sono, Japonia 2000
• Tokyo Tribe, reż. Sion Sono, Japonia 2014
• Zabawmy się w piekle / Let's Play in Hell / Jigoku de naze warui, reż. Sion Sono, Japonia 2013
• Zimna ryba / Cold Fish /  Tsumetai nettaigyo, reż. Sion Sono, Japonia 2010
• Zły film / Bad Film, reż. Sion Sono, Japonia 1995/2013

W 26. odcinku Azja Kręci rozmawiamy o "Siedzącym słoniu", dostępnym na platformie VOD festiwalu Nowe Horyzonty. Analizujemy sposób, w jaki skonstruowana została ta historia czwórki bohaterów, szarpiących ponurą rzeczywistość wokół siebie. Kreślimy także szerszy kontekst niezależnego kina chińskiego, które w ostatnich latach dusi się coraz mocniej pod "opieką" Pekinu. Czy dzisiaj Hu Bo mógłby w ogóle zrealizować tak zniuansowany i nieoptymistyczny portret swojego kraju?

• Siedzący słoń / An Elephant Sitting Still / Da xiang xi di er zuo. reż. Hu Bo, Chiny 2018
• Man in the Well, reż. Hu Bo (kr. m), Chiny 2016
• Dotyk grzechu / Tian zhu ding / A Touch of Sin, reż. Jia Zhangke, Chiny/Francja/Japonia 2013
• Świat / Shijie / The World, reż. Jia Zhankge, Chiny 2004
• Ząb mądrości / Ri guang zhi xia / Wisdom Tooth, reż. Liang Ming, Chiny 2019
• Kronika czułości / Rou qing shi / Girls Always Happy, reż. Yang Mingming, Chiny 2018
• Anioły w bieli / Jia nian hua / Angels Wear White, reż. Vivian Qu, Chiny 2017
• Czysty interes / Quin song jia yu kuai / Free and Easy, reż. Geng Jun, Hongkong 2016
• Trumna w górach / Binguan / The Coffin in the Mountain, reż. Xin Yukun, Chiny 2014
• Czarny węgiel, kruchy lód / Bai ri yan huo / Black Coal, Thin Ice, reż. Diao Yinan, Chiny 2014
• Jezioro dzikich gęsi / Nan fang che zhan de ju hui / The Wild Goose Lake, reż. Diao Yinan, Chiny 2020
• Chinese Independent Film Archive (CIFA)

W tym filmowym portrecie dumnego narodu wyjątkowe miejsce zajmują kobiety. Traktorzystki, przodownice pracy, policjantki, gimnastyczki – zdolne, szlachetne, uparte w dążeniu do celu, pracujące wręcz ciężej niż ich mężowie czy ojcowie... To oczywiście bohaterki ulepione w głowach propagandzistów, służące utwierdzaniu narodu w przekonaniu o życiu w najlepszym i najrówniejszym systemie świata.

Czy w warunkach totalnej cenzury i podporządkowania każdego aspektu codzienności wizji okrutnych przywódców, da się właściwie stworzyć postaci z krwi i kości i przemycić prawdę o codziennym życiu w Korei Północnej? Jak wizerunek tych kobiet zmieniał się w zależności od sytuacji politycznej i społecznej? Śledząc losy których bohaterek, morze łez wylewali widzowie zaprzyjaźnionych socjalistycznych krajów?

Zapraszamy w fascynującą podróż na północ od 38 równoleżnika - do miast, miasteczek i wsi kraju, którego rzeczywistość wciąż rodzi wiele pytań.

Przegląd "Koreanki" na platformie Pięć Smaków w Domu trwa od 8 kwietnia do 19 maja 2021.

• A Schoolgirl’s Diary / Han nyeohaksaengeui ilgi, reż. In Hak Jang, Korea Północna 2006
• Dzwoneczek / A Broad Bellflower / Torajikkot, reż. Kyun Soon Jo, Choi Eun Hie, Shin Sang Ok, Korea Północna 1987
• Kwiaciarka / The Flower Girl / Kotpanum chonio, reż. Ik Kyu Choe, Hak Pak, Korea Północna 1972
• Nation and Destiny / Minjok kwa unmyong, reż. Choe Sang Gun, Korea Północna 1992-2001
• On the Green Carpet / Purun chudanueso, reż. Jon Kwang Il, Rim Chang Bom, Korea Północna 2001
• Opowieść o sanitariuszce / The Story of a Nurse / Han ganhowon e dehan jiragi, reż. O Byong Cho, Korea Północna 1971
• Towarzyszka Kim w przestworzach, reż. Kim Gwang Hun, Nicholas Bonner, Anja Daelemans, Korea Północna, Belgia, Wielka Brytania 2012
• Traffic Controller on Crossroads / Nekoli chopyong, reż. Ki Che Phun, Korea Północna
• Urban Girl Comes to Get Married / Dosicheonyeo sijib-wayo, reż. Yun Chong, Korea Północna 1994

24. odcinek Azja Kręci pogłębia konteksty przeglądu KOREANKI, inaugurującego działalność platformy VOD Pięć Smaków w Domu. Rozmawiamy w nim o portretach kobiet w kinie południowokoreańskim na przestrzeni dekad. Jak zmieniały się po wojnie stereotypy w ich obrazowaniu? Z jakimi wyzwaniami mierzyła się pierwsza reżyserka?

W XXI wieku kino koreańskie stało się fenomenem na światową skalę. Początkowo twórcy tacy jak Lee Chang-dong, Park Chan-wook czy Hong Sang-soo przerabiali traumy mężczyzn, wynikłe z historycznych uwarunkowań. Jak to się więc stało, że w kolejnych filmach skupili się na niezwykłych bohaterkach, zajmując feministyczne wręcz pozycje? Dlaczego Kim Ki-duk odszedł w niesławie? Skąd w ostatnich latach triumf debiutantek i fenomen trafnych, wnikliwych portretów młodych kobiet np. w "Mikrosiedlisku", "Maggie" czy w "Naszym ciele"?

Czy przyszłość kina południowokoreańskiego należy do Koreanek?

Przegląd "Koreanki" na platformie Pięć Smaków w Domu trwa od 8 kwietnia do 19 maja 2021. 

• A Hot Roof, reż. Lee Min-yong, Korea Południowa 1995
• Art Muzeum by the Zoo, reż. Lee Jeong-hyang, Korea Południowa 1998
• Bad Guy, reż. Kim Ki-duk, Korea Południowa 2001
• Dama z Seulu / Man on High Heels, reż. Jang Jin, Korea Południowa 2014
• I Don't Fire Myself, reż. Lee Tae-gyeom, Korea Południowa 2021
• Itaewon Class, reż. Kim Sung-yoon, Korea Południowa 2020
• Krokodyl / Crocodile, reż. Kim Ki-duk, Korea Południowa 1996
• Lady Daddy, reż. Lee Gwang-Jae, Korea Południowa 2010
• Like a Virgin, reż. Lee Hae-young, Lee Hae-jun, Korea Południowa 2006
• Maggie, reż. Yi Ok-seop, Korea Południowa 2018
• Miętowy Cukierek / Peppermint Candy, reż. Lee Chang-dong, Korea Południowa 1999
• Mikrosiedlisko / Microhabitat, reż. Jeon Go-woon, Korea Południowa 2017
• Minari, reż. Lee Isaac Chung, Korea Południowa 2020
• My Sassy Girl, reż. Kwak Jae-yong, Korea Południowa 2001
• Nasze ciało / Our Body, reż. Han Ka-ram, Korea Południowa 2018
• No Mercy, reż. Lim kyeong-taek, Lim Kyoung-tack, Korea Południowa 2019
• Oki's Movie, reż. Hong Sang-soo, Korea Południowa 2010
• Oldboy, reż. Park Chan-wook, Korea Południowa 2003
• Otwórz mi drzwi / A Girl at My Door, reż. July Jung, Korea Południowa 2014
• Pani Zemsta / Lady Vengeance, reż. Park Chan-wook, Korea Południowa 2005
• Pani Zło / The Villainess, reż. Jung Byung-gil, Korea Południowa 2017
• Parasite, reż. Bong Joon-ho, Korea Południowa 2019
• Sekretne światło / Secret Sunshine, reż. Lee Chang-dong, Korea Południowa 2007
• Słodko-gorzkie życie / Bittersweet Life, reż. Kim Jee-won, Korea Południowa 2005
• Służąca / The Handmaiden, reż. Park Chan-wook, Korea Południowa 2016
• Stoker, reż. Park Chan-wook, Korea Południowa 2013
• Take Care of My Cat, reż. Jeong Jae-eun, Korea Południowa 2001
• The Truth Beneath, reż. Lee Kyoung-mi, Korea Południowa 2016
• The Woman Who Ran, reż. Hong Sang-soo, Korea Południowa 2020
• Twoja i nie tylko twoja, reż. Hong Sang-soo, Korea Południowa 2016
• Wdowa / Widow, reż. Park Nam-ok, Korea Południowa 1955

Na statuetki szansę ma m. in. "Minari", autobiograficzna opowieść Lee Isaaca Chunga o imigranckim doświadczeniu koreańskiej rodziny w Arkansas; hongkońskie "Better Days", brutalny melodramat o miłości zrodzonej ze szkolnej przemocy; ale też "Do Not Split" norweskiego dokumentalisty Andersa Hammera, który z kamerą wszedł w sam środek hongkońskich protestów w 2019 roku.

Największą wygraną wieczoru może zostać Chinka Chloé Zhao, której "Nomadland" wygrał festiwal w Wenecji w 2020 roku i od tego czasu zgarnia dziesiątki nagród. Wydawało się, że międzynarodowy sukces niezwykle zdolnej artystki będzie w Chinach fetowany przez cały naród. W dzień po nominacjach sytuacja obróciła się jednak o 180 stopni, gdy odnalazły się stare wywiady Zhao. Czym reżyserka uraziła swoich rodaków i dlaczego szefowie Disneya dopuścili się cenzury, by szybko wymazać jej słowa?

Przypominamy też inne koreańskie science fiction, autorstwa m. in. Bong Joon-ho. Zastanawiamy się przy tym, czy nagła eksplozja popularności tego trudnego w realizacji gatunku w Korei, a także w innych krajach Azji, nie wynika z coraz większego międzynarodowego tłoku w kosmosie i narastającego wyścigu o jego kolonizację.

21. odcinek podkastu towarzyszy noworoczno-walentynkowemu przeglądowi przygotowanemu przez Festiwal Pięć Smaków. Rozmawiamy w nim o tym, czym jest ten wzgardzany przez dekady gatunek, które elementy odnaleźć można, tak naprawdę, w tkance większości filmów. Jakie funkcje ma melodramat i co można z niego wyczytać o historii i obyczajowości poszczególnych społeczeństw? Czy także w Azji widzowie czekają na obowiązkowy happy end i szczęśliwe połączenie kochanków, którzy zuchwale rzucili wyzwanie losowi?

Przyglądamy się też pięciu filmom, które znalazły się w przeglądzie. Nie są to klasyczne melodramaty, tych powstaje obecnie coraz mniej. Jak więc ewoluował ten gatunek i jak o miłości opowiadają dzisiaj tacy mistrzowie jak Sion Sono czy Johnnie To?

Sekcja "Parasites" została zainspirowana światowym sukcesem filmu "Parasite" Bonga Joon-ho - i pokazuje, że nie tylko ten koreański autor potrafi w błyskotliwy sposób opowiadać o bolączkach dzisiejszego świata. Prezentowane w sekcji filmy to wejrzenie w szereg problemów społecznych, trawiących współczesne koreańskie społeczeństwo. Brak perspektyw zawodowych, bezduszna administracja, seksizm, bezdomność, nielegalni imigranci, nieprzystosowani do życia w kapitalizmie bracia zza linii demarkacyjnej, korupcja... Korea nie dla wszystkich jest krainą miodem i mlekiem płynącą, nie każdy wsiadł do pociągu pędzącego ku bogactwu i wygodzie. 

Równocześnie społeczeństwo koreańskie jest w stanie mobilizować siły i wyraźnie zajmować głos w palących sprawach. Demonstracje, akcje protestacyjne, zmasowana presja na władze prowadzą do realnych przemian społecznych. Kino jest jednym z mediów, w których głos sprzeciwu jest wyrażany szczególnie dobitnie, a twórcy nie wahają się przed poruszaniem wrażliwych kwestii zarówno w ramach autorskiego kina niezależnego, jak i w fabułach mocnych filmów gatunkowych i komercyjnych produkcjach. 

W rozmowie udział wzięli dr Marcin Jacoby, Jędrzej Malko i Jagoda Murczyńska. Spotkanie prowadziła Zuzanna Kowalczyk z "Pisma. Magazynu opinii" – dziennikarka, redaktorka i kulturoznawczyni.

Jak takie ekstrawaganckie połączenia są w ogóle możliwe? Twórcy azjatyccy od dekad realizują filmy w lokalnych gatunkach, łącząc je przy tym w niezwykle kreatywny sposób ze schematami kina zachodniego. Robią to, nie zważając na pozorne kulturowe ograniczenia, pożyczając, czasami wręcz kradnąc od swoich kolegów z innych kontynetów, remiksując ich dzieła. Jakie hybrydy przy tym powstają? Jakie skutki mają takie działania, jeżeli spojrzymy szerzej na ewolucję kina?

Z Adrianą Prodeus, krytyczką filmową i autorką tekstów publikowanych m.in. w "Kinie", "Dwutygodniku" czy magazynie "Vogue" rozmawiamy o bohaterkach festiwalowych filmów, które w różny sposób odnajdują się w rolach matek. Mówimy o matkach, które w emocjonalnej diadzie z dziećmi szukają sposobów na zbudowanie odrębnej, niezależnej przestrzeni dla siebie, o matkach, którym kultura podsuwa najdziwniejsze metody komunikowania się ze zbuntowanymi nastolatkami, o matkach, które szukają własnych sposobów na tę rolę i budowanie wokół niej swojej tożsamości. 

W cyklu towarzyszącym 14. Azjatyckiemu Festiwalowi Filmowemu Pięć Smaków wraz z zaproszonymi gośćmi pogłębiamy tematy przewijające się w tegorocznym programie - omawiamy konteksty społeczne i polityczne, śledzimy ciekawe zjawiska i filmowe tropy. Odcinek towarzyszący sekcji "Hongkong dziś" to przekrój przez fascynującą historię tego regionu i wgląd we współczesną sytuację Hongkończyków. 

O aktualnych przemianach politycznych, skomplikowanej relacji z Chinami i hongkońskiej tożsamości rozmawiamy z Mirosławem Adamczykiem, konsulem RP w Hongkongu w latach 2014-2019, który miał okazję być świadkiem burzliwych wydarzeń, jakie przetoczyły się przez miasto w tych właśnie latach. 

"Mulan" pojawia się w momencie, gdy coraz mocniej zaognia się dyskusja o zależności hollywoodzkich producentów od chińskiego rynku - a zarazem, co nieuniknione, od polityków Państwa Środka. To zarazem pierwszy film z tak gigantycznym budżetem, który został powierzony w ręce kobiety - reżyserki Niki Caro. Nowozelandzka autorka stanęła przed niełatwym zadaniem: na jej barkach spoczęła odpowiedzialność za stworzenie widowiskowego blockbustera, który przyciągnie do kin miliony widzów zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i Chinach, ale też za uszanowanie wrażliwych kulturowych aspektów historii, na której wychowały się całe pokolenia młodych kobiet i która jest jedną z nielicznych zachodnich popkulturowych narracji, w której azjatyccy bohaterowie pojawiają się w pierwszoplanowych rolach.

W trzynastym odcinku podcastu "Azja kręci" staramy się rzucić światło na te i na wiele innych kontekstów, które sprawiają, że "Mulan" to nie tylko ambitne kino rozrywkowe, ale też niezwykle ważne i znaczące wydarzenie w dzisiejszej światowej kulturze. 

• Mulan Joins the Army (reż. ‎Bu Wancang, Chiny 1939)
• Lady General Hua Mu-lan (reż. Yueh Feng, Hongkong 1964)
• Mulan (reż. Tony Bancroft, Barry Cook, Stany Zjednoczone 1998)
• Mulan (reż. Jingle Ma, Chiny 2009)
• Mulan (reż. Niki Caro, Stany Zjednoczone, Kanada, Hongkong 2020)

Fantastyczny sukces "Parasite" Bonga skierował uwagę świata na tę prężną i innowacyjną kinematografię. Paradoksalnie, skupienie na jednym tytule pozwoliło ukryć fakt, że ostatni rok czy dwa były dla koreańskich filmowców słabsze. Brakuje świeżych pomysłów i nowych nazwisk, czuć wyczerpanie sprawdzonych formuł. To nie pierwszy kryzys kreatywny tej branży, z każdego poprzedniego szybko wyciągano wnioski. Czy tym razem będzie podobnie? Kto mógłby zastąpić starych mistrzów?

Ostatnie lata dowiodły, że powinny to być reżyserki. Przez dekady kobietom było bardzo trudno tworzyć filmy w silnie patriarchalnym koreańskim społeczeństwie. Teraz coraz częściej mają taką możliwość i efekty są znakomite. Debiuty młodych artystek podbijają festiwale, a zniuansowane emocjonalnie dramaty takie jak "Gniazdo kolibra" czy "Cały nasz świat" wymieniane są w zestawieniach najlepszych filmów roku. 

Ale reżyserki dowiodły też, że czują się świetnie w innych rodzajach kina - filmach wysokobudżetowych czy mrocznych thrillerach. Korea jest jednym z nielicznych krajów, w którym kobietom udaje się przebić szklany sufit wielkich produkcji i coraz częściej ich nazwiska trafiają na plakaty blockbusterów. 

Filmy odcinka:

• Wdowa / Widow (Park Nam-ok, 1955) - film dostępny na kanale YouTube Korean Classic Film
• Gniazdo kolibra / House of Hummingbird (Kim Bora, 2018)
• Prawda jest inna / The Truth Beneath (Lee Kyoung-mi, 2016)
• Otwórz mi drzwi / A Girl at My Door (July Jung, 2014)
• Microhabitat (Jeon Go-woon, 2017)
• Nasz dom / The House of Us (Yoon Ga-eun, 2019)
• Cały nasz świat / The World of Us (Yoon Ga-eun, 2016)
• Kim Ji-young, born 1982 (Kim Do-Young, 2019)
• Zimny wiatr / Sub-zero Wind (Kim Yu-ri, 2018)
• Rozbita noc / Scattered Night (Lee Jihyoung & Kim Sol, 2019)
• Crazy Romance (Kim Hangyeol, 2019)
• Madonna (Shin Su-won, 2016)

Trudne czasy to jednak często pożywka dla fascynujących fabuł i materiał do pracy dla utalentowanych autorów. W nowym odcinku podcastu rozmawiamy o kilku dostępnych w streamingu tytułach, które w szczególnie ciekawy i oryginalny sposób opowiadają o hongkońskiej tożsamości. W hongkońskim odcinku nie może oczywiście zabraknąć kina akcji, ale wspominamy też o brawurowych, szalonych komediach i zaskakującym kinie młodzieżowym. 

• Joshua: Teenager vs. Superpower (Joe Piscatella, Hongkong 2017, dokument)
• Made in Hong Kong (Fruit Chan, Hongkong 1997)
• Vulgaria (Pang Ho-cheung, Hongkong 2012)
• The Way We Dance (Adam Wong, Hongkong 2013)
• Piekielna gra / Infernal Affairs (Andrew Lau, Alan Mak, Hongkong 2002)
• Kartel (Johnnie To, Hongkong/Chiny 2012)

Społeczność wietnamska jest częścią naszego społeczeństwa od dekad, widoczna jest zwłaszcza diaspora warszawska. Niestety ich obecność w Polsce nie przekłada się na widoczność w kinie czy w telewizji. W 10. epizodzie podcastu rozmawiamy o tych tytułach, w których wątek wietnamczyków został jednak uwzględniony (niestety często w sposób stereotypowy).

Rozmawiamy o głośnym "Hanoi-Warszawa" Katarzyny Klimkiewicz, o kontrowersyjnej "Mojej krwi" - debiucie Marcina Wrony, przypominamy świetny i zasługujący na znacznie większą popularność "Mały palec" Tomasza Cichonia. Odwiedzamy także wietnamską dzielnicę Mały Sajgon, ważne miejsce na mapie Warszawy w alternatywnej rzeczywistości netfliksowego serialu "1983".

Zapraszamy do słuchania!

Przypominamy w dużym skrócie historię tych kinematografii i przyglądamy się największym komercyjnym hitom ostatnich lat. "Paskal", "Munafik" czy "The Journey" dają dobre pojęcie o guście lokalnej publiczności.

Wspominamy Daina Saida, twórcę obdarzonego szamańską charyzmą, którego "Bunohan" wywołał skandal polityczny i przeleżał na półce prawie dekadę. Rozmawiamy o najciekawszych obrazach niezależnych ostatnich lat - m. in. o przełomowym "Jagat" Shanjey'a Kumara Perumala, autobiograficznej opowieści o trudnym, pełnym pułapek, dzieciństwie chłopca tamilskiego pochodzenia.

Wycieczka do Singapuru to filmoznawcza sensacja - po dekadach odnalazł się jedyny film sztuk walk z tego terytorium. "Ring of Fury" Jamesa Sebastiana w wyniku cenzury nie został dopuszczony na ekrany, przeleżał 40 lat w... lodówce gwiazdy filmu, Petera Chonga. Dzisiaj ta klasyczna opowieść o zemście, pełna niezwykłych krajobrazów, brutalnych walk i barwnych czarnych charakterów dostępna jest na YouTubie.

Na koniec polecamy świetne krótkie filmy, które powstały w trudnych warunkach kwarantanny.  Zapraszamy do słuchania!

Na koniec otwieramy archiwum klasycznych chińskich filmów, wybierając stamtąd parę godnych uwagi pereł, praktycznie nieznanych w Polsce.

Przypominamy pierwszy w historii ramen western, zanurzamy się w łagodnym świecie Koreedy, jedziemy na Okinawę z Takeshim Kitano, sprawdzamy najlepsze japońskie seriale dostępne na Netfliksie.

Rozmawiamy o odwołanych premierach, ingerencjach cenzury, spektakularnych przebojach, filmach patriotycznych i losach kina niezależnego.